De beroemde wereldkaart van Juan de la Cosa

In 1853 komt een zeer zeldzame wereldkaart uit 1500 weer in Spaans bezit.

De vitrine met de kaart van Juan de la Cosa in het Museo Naval te Madrid.

Het nieuws over de aanstaande veiling bereikt spoedig Madrid. Het Ministerie van Marine benadert de regering en informeert dat deze kaart, vermoedelijk verdwenen uit het bezit van het Archivo de Indias te Sevilla, tegen elke prijs terug naar Spanje moet. Aldus geschiedt, na een heftige biedingstrijd wordt in mei 1853, lot nummer 2904, Spaans bezit. Een goede afloop. In Parijs zijn stevige kapers op de kust.

Daaronder Henry Stevens die een aantal boeken aanschaft voor James Lenox, een van de latere grondleggers van de New York Public Library.’

Deze uitermate kostbare kaart wordt tentoongesteld in het Museo Naval te Madrid:

‘In dezelfde ruime, in een horizontale vitrine, de beroemde wereldkaart van Juan de la Cosa. Dat staat er nog redelijk leesbaar op: “Juan de la Cosa la fizo en el puerto de S. mª. en año de 1500.” oftewel: “Gemaakt door Juan de la Cosa in El Puerto de Santa María in 1500.” Historici gaan ervan uit dat Juan de la Cosa in Santoña geboren is. Harley en Titon berichten dat Juan de la Cosa, eigenaar van de Santa Maria, Columbus op zijn eerste reis vergezeld en kaartmaker is gedurende Columbus tweede expeditie. Juan de la Cosa maakt vervolgens nog verschillende reizen naar de Tierra Firme. Hij verkeert in zeer hoog aanzien bij de Spaanse kroon. Op 28 februari 1510, voert hij een Spaanse aanval uit op Turbaco, een indiaans dorp gelegen in het huidige Colombia. Daar sterft Juan de la Cosa, heftig bloedend en vol met giftige pijlen. Harley en Titon moraliseren dat hij rijkdom zocht maar uiteindelijk de dood vond.’

De auteur heeft, en hij is niet de enige, twijfels of in het museum het origineel getoond wordt.

Slot: ‘Een paar dagen later en staande voor de vitrine, probeer ik het door Guillén beschreven rijtje ‘fo.te’, ‘longo’, ‘illa de la trenida’ en ’SMatias’ op te sporen. Dat lukt niet, de combinatie van slecht licht, reflecties en kwaliteit van mijn ogen maken het vinden van deze teksten onmogelijk. Uiteindelijk grijpt een suppoost in, deze heeft liever niet dat ik op de vitrine leun. Blijft de vraag hoe Wilson dit indertijd wél heeft kunnen constateren?’

Het zal inmiddels meer dan duidelijk zijn, ik ben nog lang niet klaar met deze kaart.

Zes pagina’s met een foto.

Bibliografie:

Bedini, Silvio A. (editor). The Christopher Columbus encyclopedia, twee delen, 1992.

Eleroy Curtis, William. Report of William. E. Curtis, assistant to Commissioner General, in charge of the Historical Section, Exhibit of the United States at the Columbian Historical Exposition, Madrid, Spain 1892 in Report of the United States Commission to the Columbian Historical Exposition at Madrid 1892-93, Washington, 1895.

Expositie catalogus. Museo Naval Madrid Exposición conmemorativa del 150 aniversario de la muerte de Martín Fernández de Navarrete 1844-1994.

Fernández de Navarrete, Martín. Colección de los viages que hicieron por mar los Españoles desde fines del Siglo XV, 1825-1837, vijf delen.

Holl, Frank (editor) [expositie catalogus] Alejandro de Humboldt una nueva vision de mundo, Museo Nacional de Ciencias Naturales (CSIC) Madrid, 4 de Octubre de 2005 - 8 de Enero 2006.

Martín-Merás, Luisa. Artikel met de titel La Carta de Juan de la Cosa: interpretación e historia in Monte Buciero 4, 2000. [Speciaal nummer met de titel: Juan de la Cosa, santoñés universal].

Morison, Samuel Eliot. Admiral of the Ocean Sea; a life of Christopher Columbus, twee delen, Boston, 1942.

Ponce de León, Néstor. The Columbus Gallery. The Discoverer of the New World as represented in portraits, monuments, statues, medals and paintings. Historical Description, New York, 1893.

Real Academia de la Historia Mapas Españoles de América: siglos XV-XVII, Madrid, 1951.

Sánchez Cantón, Francisco Javier. Primer centenario de Don Martín Fernández de Navarrete conmemorado por el Instituto de España en los salones del Museo Naval el día 27 de enero de 1945.

Vascáno, Antonio. Ensayo Biográfico del célebre Navegante y Consumado Cosmógrafo Juan de la Cosa y descripción é historia de su famosa carta geográfica, Madrid, 1892. Vigneras, L. A. New Light on the 1497 Cabot Voyage to America in The Hispanic American Historical Review, Vol. 34, Nº 4. November 1956.

Walckenaer, Charles Athanase (Baron). Catalogue des livres et cartes géographiques de la bibliothèque de feu M. le Baron Walckenaer, membre de l'Institut, secrétaire perpétuel de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, conservateur adjoint de la Bibliothèque Impériale, Officier de la Légion d'Honneur, etc. Paris, L. Poitier, 1853.

Washington Irving. The life and voyages of Christopher Columbus, vier delen, London, John Murray, 1828.

Wilson, Ian The Columbus Myth. Did men of Bristol Reach America before Columbus? London, 1991.