De eerste reis om de wereld
Lapulapu en Ferdinand Magalhães

Het heiligenbeeld Santo Niño

Het heiligenbeeld Santo Niño, dat door Magalhães is achtergelaten wordt intens aanbeden in de gelijknamige basiliek (Basilica del Santo Niño). Mensen staan zonder problemen 2,5 uur in de rij om het beeld van dichtbij te vereren.

En niet alleen dat, ik sprak mensen die wekelijks, bijvoorbeeld op elke vrijdag, in de rij plaatsnemen. Bij het verlaten van het bedehuis en al op flinke afstand wordt het heiligenbeeld nog doodserieus ‘tot ziens’ gezwaaid. Er hangt een sfeer die we in Europa – er zullen wel enige uitzonderingen zijn – niet meer zo kennen. De devotie, het respect en gebedsbeleving in de basiliek vormen een dermate tegenstelling met de chaos op straat dat ik er beduusd van werd.

De Spanjaarden en hun gebruiken zijn van de ene dag op de andere vervangen door Amerikaanse. Maar het geloof dat de Spanjaarden gebracht hebben wordt nog steeds massaal en zeer innig omhelsd. Daarover peins ik al weken.

Een jonge en wonderschone koningin

Magalhães laat niet alleen een kruis achter in Cebu maar ook een heiligenbeeld. In het fort San Pedro, gebouwd door de Spanjaarden, hangen tekeningen op poster formaat over gebeurtenissen uit het journaal van Pigafetta. Op de foto een tekening van een jonge en wonderschone koningin die een heiligbeeld adoreert dat zij van een van de expeditie leden gekregen heeft.

Op zondag 14 april 1521 beschrijft Antonio Pigafetta dit voorval in zijn journaal als volgt: ‘The queen was young and beautiful, covered with a white and black cloth. She had a very red mouth and nails, and wore on her head a large hat made of palm leaves, with a crown above made of the same leaves, after the fashion of the Pope’s. And she never goes into any place without one of these crowns. Then she begged us to give her that wooden image, to put in place of the idols. Which we did and then she went away.’

Het kruis van Magalhães

Dit ‘Kruis van Magalhães’ zoals het genoemd wordt staat op een stenen voet met een zeer opvallende inscriptie. Uitgehouwen is dat het originele kruis van Magalhães uit 1521 zich ín dit kruis bevindt.

Ik heb toch al heel wat raadselachtige geschiedkundige artefacten gezien maar dit kruis slaat veel en staat nu hoog in mijn top vijf. Navragen leert dat de bevolking speciale krachten toeschrijft aan het originele kruis en er stukjes van afbreken en meenemen. Daarom deze bescherming.

De combinatie van forse hitte en zeer hoge luchtvochtigheid maakt dat de stad Cebu naar zoetig vochtig warm hout ruikt. Of een stuk hout in zon, weer en wind een dergelijk klimaat met af en toe een verwoestende tyfoon bijna vijfhonderd jaar heel kan blijven heeft mijn twijfels. Ik wil terug. Als het waar is dan zal er toch wel ergens een foto van het origineel zijn?

Kapel

In de kapel staat een groot kruis. Het plafond is met frisse kleuren beschilderd. Afgebeeld is hoe de mensen in Cebu door de Spanjaarden bekeerd en gedoopt zijn. Pirafetta schrijft op 14 april 1521 dat op deze dag 800 personen gedoopt zijn. Opvallend is dat doeken in de kleuren van de Spaanse vlag aan de rand van het plafond keurig gedrapeerd zijn opgehangen.

Het kruis van Magalhães

Antonio Pigafetta schrijft in zijn journaal dat Magalhães de lokale bevolking een groot kruis overhandigd.

‘This said, the captain [Magellan] set up a great cross in the center of the square exhorting the king that, if he wished to be a good Christian, he must burn all the idols of his country and set up a cross in their place….’

Naast de Basilica del Santo Niño in Cebu staat een kapelachtig gebouw. Daarin bevinden zich oudere vrouwen die mooi gekleurde lange gewaden dragen. Voor een kleine vergoeding branden ze een kaarsje en bidden voor je. Hierbij maken ze een zeurig zangerig geluid.

Magellan’s Voyage. A Narrative Account of the First Circumnavigation

Een van de 18 personen die de expeditie van Magalhães overleefd heeft is Antonio Pigaffeta. Pigafetta houdt een gedetailleerd logboek bij over de lotgevallen van de expeditie. Er bestaan 4 kopieën van deze log. De mooiste wordt bewaard in de Yale University (New Haven Connecticut).

Van deze log wordt in 1969 een prachtige - nota bene gedrukt door Joh. Enschedé te Haarlem -facsimile en vertaling in het Engels uitgegeven.

Pigaffeta beschrijft de gebeurtenissen in Cebu zeer gedetailleerd en ook hoe zijn kapitein Magalhães om het leven komt. Opvallend is dat hij veel aandacht besteed aan de gebruiken van de lokale bevolking.

Magellan’s Voyage. A Narrative Account of the First Circumnavigation. By Antionio Pigafetta. 2 volumes in slipcase. New Haven and London: Yale University Press, 1969.

Standbeeld van Lapulapu

Een enorm bronzen standbeeld herdenkt dat de krijgers van Lapulapu niet alleen de Spanjaarden verslaan maar ook Magalhães weten te doden. Opmerkelijk is dat de gespierde Lapulapu een zwaard in zijn hand heeft. In het journaal van Antonio Pigafetta (c. 1491 – c. 1531) staat dat de bevolking geen wapens uit metaal heeft. Rond het standbeeld staan tribunes en elk jaar wordt de slag om Mactan op een podium nagespeeld. Lapulapu heeft geen skateboard in zijn linkerhand maar een schild.

Lapulapu Shrine

Het monument Lapulapu Shrine op het eiland Mactan. Plakkaat op het monument dat het verzet van de lokale bevolking herdenkt.

Valstrik en de dood van Magalhães

Magalhães stuurt een tolk naar Lapulapu om hem alsnog op andere gedachten te brengen. Sluw laat deze weten dat hij in de ochtend versterking verwacht. De Spanjaarden trappen hier niet in en wachten met aanvallen tot het licht wordt. Daardoor vallen ze in het donker niet in de diepe sleuven die door de mannen van Lapulapu gegraven zijn.

Door het ondiepe water en de koraalrotsen kunnen de boten niet tot aan land varen en de Spanjaarden moeten een afstand van ongeveer twee kruisboog schoten door het water waden. Een ongelukkige situatie.

Om zes uur begint het gevecht. Lapulapa is met zo’n 1.500 man. Zijn krijgers begrijpen snel dat ze de door vuur verharden suikerriet speren op de onbeschermde onderbenen van hun tegenstanders richten moeten. De Spanjaarden steken een aantal hutten in brand waardoor de woede van hun tegenstanders toeneemt. De krijgers schreeuwen en stormen schreeuwend op hun tegenstanders af. Daardoor moeten de Spanjaarden zich terugtrekken en kunnen de speren opgepakt en opnieuw gebruikt worden. Magalhães wordt aan zijn been geraakt.

Een krijger weet hem daarna in zijn gezicht te verwonden en Magalhães steekt zijn zwaard in de borst van deze aanvaller. Het lukt hem niet om het zwaard weer terug te trekken door een wond aan zijn bovenarm en hij verliest zijn evenwicht. Nadat de Spaanse leider gevallen is storten de mannen van Lapulapu zich massaal op hem. Hulp kan niet meer geboden worden en Magalhães sterft ter plekke.

Op de foto de plek waar Magalhães volgens de overleving om het leven gekomen is. De bodem bestaat uit koraal, is scherp en keihard. Op een afstand van ongeveer twee kilometer bevindt zich landinwaarts een monument ter ere van Lapulapu.

Het eiland Mactan

13 jaar na de dood van Columbus wordt de Portugees Ferdinand Magalhães (1480 - 27 april 1521), door de Spaanse koning aangesteld als leider van een expeditie om een westelijke route te vinden naar Azië. Deze belangrijke onderneming is de eerste Europese expeditie die een reis om de wereld weet te maken. De tocht verloopt rampzalig. Van de oorspronkelijk 237 opvarenden overleven 18 deze tocht en slechts één van de vijf schepen weet Spanje weer te bereiken.

Op de Filipijnen raakt Magalhães in conflict met een lokaal hoofd. Dapper weigert Lapulapu zich aan de Spaanse kroon te onderwerpen. Gesteund door een inmiddels bevriende leider uit Cebu besluit Magalhães een aanval uit te voeren. Rond middernacht vaart Magalhães vanuit Cebu met kleinere boten en 48 man naar het eiland Mactan waar drie uur later op 27 april 1521 de mangrovekust bereikt wordt.

Bovenkant foto de kustlijn van het eiland Mactan waar dit gebeurd is. De exacte locatie is vermoedelijk dichtbij het huidige Seabreeze Homes. Links de stad Cebu.